Hôm đấy là một ngày thứ bảy đẹp trời. Ngày 16/9/2006. Tháng chín mùa thu. Ba về với hai mẹ con vào ngày 15/8. Hình như mẹ không ra sân bay đón ba được vì lúc ấy ông ngoại ốm khá nặng phải nằm viện Việt-Xô. Mặc dù đã rất nặng nề, hàng ngày mẹ vẫn đèo bà ngoại bằng xe máy ra chăm ông, rồi lại chạy về nhà lấy cơm vào tiếp tế cho cả ông bà. Sao mẹ thấy hồi ấy mẹ khỏe thế, ngoại trừ cái cảm giác hơi cồng kềnh ở bụng, còn mẹ chẳng cảm thấy khó chịu gì cả. Chả bù cho sáu tháng đầu có con trong bụng, sao mà mẹ mệt mỏi và yếu ớt thế. Hàng xóm mỗi lần thấy mẹ bụng vượt mặt mà vẫn tự đẩy cái xe máy lên thềm nhà cao thì thót tim. Biết làm thế nào, nhà chẳng còn ai cả. Ông ở ngoài viện kéo theo tất cả mọi người ra viện. Có những đêm ở nhà một mình, mẹ nghĩ nếu bây giờ con mà đòi ra sớm thì sao nhỉ, chắc hai mẹ con sẽ phải tự chèo chống một mình thôi.

Nhưng mà con đâu có chịu ra sớm . Ra đúng ngày cũng không ý chứ. Bác sỹ dự đoán mẹ sinh con vào khoảng 5/9, mà đến cái ngày thứ bảy đẹp trời ấy, 11 ngày sau, con vẫn chưa thèm ọ e gì muốn ra. Ăn sáng xong khoảng 10h, ba nhất định đèo mẹ vào viện Việt-Pháp thăm khám, xem con có khỏe mạnh không mà sao vẫn im thin thít thế.

11h30 BS Hợp vào khám cho mẹ. BS quá quen mẹ rồi vì trong số những khách hàng của BS, có lẽ mẹ là người bé nhỏ nhất và lên cân ít nhất. Mang thai con mẹ chỉ lên có tổng cộng 6kg. Nhưng mẹ cũng là người mang lại nhiều ngạc nhiên nhất cho BS vì lần nào đi khám thai định kỳ BS cũng thấy em bé phát triển rất tốt (trộm vía con), lần nào BS cũng phải thốt lên: “Mẹ bé tin hin thế mà con to thế” :- ). Tất nhiên là “to thế” so với cái bụng mẹ và so với số cân lên của mẹ thôi. Lần mẹ siêu âm gần nhất là khi con 8 tháng trong bụng mẹ con đã được 2.8kg. Nghĩa là nếu sinh đủ tháng đủ ngày con sẽ được 3.2kg.

Lần đầu tiên trong những lần khám cho mẹ, BS Hợp tỏ ra lúng túng khi nhìn vào màn hình siêu âm. Sự lúng túng thể hiện rất kín đáo và nhanh nhưng không thể lọt qua được mắt ba và mẹ. Không nói gì, BS để mẹ nằm đó và chạy ra ngoài gọi một BS người Pháp đến hội chẩn. Ba mẹ nhìn nhau cũng không nói gì, cả hai đều biết có “chuyện” gì đó. Ông BS người Pháp rất hiền từ, dễ mến sau một hồi nhìn lên màn hình siêu âm và trao đổi bằng tiếng Pháp với BS Hợp, quay sang nói với mẹ bằng tiếng Anh “You need operation asap”. Đại loại là nước ối đã xấu đi, mẹ cần phải mổ sớm.

Thủ tục được làm rất nhanh. Việc quan trọng là phải gặp BS gây mê trước để họ khám tiền trạm. Đúng giờ trưa nên các cô phiên dịch đi đâu hết. Chồng bảo không sao, để anh làm phiên dịch cho. Ngạc nhiên chưa. Tất nhiên là bằng tiếng Anh. Nhưng mà cũng phải công nhận chồng giỏi thật. Cái ông người Pháp đó nói tiếng Anh kiểu gì mà mình chẳng luận ra được từ nào, đã thế lại còn toàn ngôn ngữ y học. Thế mà ông ý hỏi câu nào chồng cũng hiểu rồi lại quay sang dịch cho vợ.

Việc thứ hai là chọn BS mổ. Có hai lựa chọn. Một là để BS trực ca hôm đó (chính là ông BS người Pháp hiền từ dễ mến ở trên) mổ. Hai là mổ theo yêu cầu, mình có thể yêu cầu bất kỳ BS nào mà mình muốn đến mổ miễn là BS đó available và đồng ý mổ. Không hiểu vì lý do gì mẹ lại yêu cầu BS Hợp mổ, chứ không phải ông BS người Pháp kia.

Khoảng 1h mẹ đã được đưa vào phòng chờ mổ. Dự định 2h mổ. Ba Lâm tranh thủ chạy về nhà ăn trưa rồi báo cho ông bà ngoại luôn.

Phòng chờ mổ máy lạnh chạy êm ru, do lúc đi khám mẹ mặc một cái váy cộc tay sát nách, không tất tai gì hết nên bây giờ thấy người rét run cầm cập. Mẹ hý hoáy nhắn tin cho mấy cô bạn thân, cô Mai và cô Thu, thông báo giờ “G” sắp điểm. Thật, chẳng ai đi đẻ mà thảnh thơi như mẹ.

Nằm được một lúc cô hộ lý chạy vào đưa mẹ một cái váy của bệnh viện và bảo mẹ đi tắm. Người mẹ bé chui lọt thỏm trong cái váy, hai tay áo dài đến mức không biết xắn lên kiểu gì cho đỡ bị lụng thụng. Nhưng cũng may, nhờ cái váy dài lượt thượt đó mà mẹ không bị chết rét vì giờ mổ đã bị lùi lại đến 4h chiều với lý do BS Hợp mắc công chuyện không về kịp lúc 2h (!?)

Nằm mãi cuối cùng cũng đến gần 4h. Mẹ được đẩy sang phòng mổ, còn kịp nhìn thấy ba đứng vẫy ở ngoài cửa kính. Chẳng biết ba có lo lắng gì không, chứ mẹ thì chả lo lắng gì. Mẹ mà biết những điều gì đang đón chờ mẹ ở phía trước thì chắc me không lạc quan như thế.

BS gây tê chích cho mẹ một phát vào lưng đau điếng nhưng mà bà BS này làm rất lẹ nên mẹ cũng không kịp kêu ca gì. Khoảng 5-10’ gì đó BS Hợp bước vào, mặt rất tươi tỉnh. Chắc lúc chiều công chuyện của BS là “ngủ một giấc đã đời” nên trông BS mới thư giãn như thế chứ. Lại còn hỏi “đã sẵn sàng chưa em”. Chả hiểu BS hỏi với ngụ ý gì, nhưng mẹ cũng cười nụ đáp lại “Sẵn sàng rồi chị”.

Nói chưa dứt lời thì BS làm một đường dao rạch vào bụng mẹ. Trời ơi, chưa bao giờ trong đời mẹ đau đớn như thế. Cứ tưởng đâu đẻ mổ gây tê là nhẹ nhàng lắm, ai ngờ lại đau đớn như thế. Dao BS rạch tới đâu mẹ biết tới đó. Mẹ vừa kêu vừa khóc vừa van BS ngừng tay đừng mổ nữa. Thế mà mẹ vẫn chịu đựng được đến khi BS thọc tay vào để lôi con ra, đến đấy thì mẹ ngất đi không biết gì nữa. Trước khi ngất mẹ còn kịp nghe BS Hợp ra lệnh cho một cô phụ mổ tiểm cho mẹ một liều mooc-phin mà không kịp nghe tiếng con khóc…

Mở mắt ra, chỉ còn mình mẹ nằm trong phòng hậu phẫu u u tiếng điều hòa. Mẹ không biết lúc đó là mấy giờ, sáng hay tối, cổ họng mẹ đắng ngắt. Mẹ lờ mờ nhớ lại những chuyện đã xảy ra và tim mẹ thắt lại khi nghĩ đến con. Có đúng là mẹ đã sinh ra con không? Sờ xuống bụng dưới, mẹ thấy bụng mẹ đã xẹp lại và lằng nhằng dây dợ. Nghĩa là con đã ra đời. Nhưng giờ này con ở đâu, con có khỏe không. Con là con trai hay con gái? Con đã sinh ra đời được bao lâu rồi?

Mẹ cố thử co chân gượng dậy nhưng chân mẹ nặng như chì. Thuốc gây mê chắc vẫn còn tác dụng. Mẹ ú ớ gọi. Một cô y tá xuất hiện. Cô ta nói chính xác với mẹ như thế này: “công chúa nhà chị nặng 3.1kg và khóc to nhất phòng”. Sau này mẹ nghe ba kể lại, đúng là con khóc to nhất trong hội sinh cùng ngày, nhưng đút bình sữa vào miệng là con nín ngay. Ba, bà nội, bà ngoại, bà Cư và bà Thoa là người đón con từ phòng sinh về phòng dưỡng nhi. Ấn tượng đầu tiên của ba về con là con rất hồng hào, mặt to như mặt ba, miệng ngoác lên khóc gào hết cỡ. Còn mẹ thì nằm trong phòng hậu phẫu như vậy là đã được 4 tiếng kể từ lúc sinh. Con sinh vào lúc 16h45’ và mẹ được ngắm nhìn con lần đầu tiên vào lúc 21h00.

Sau này mẹ đã không kể cho ai nghe về “sự cố” đi đẻ ngày hôm đó, vì sao mẹ bị “cách ly” khỏi con những 4 tiếng đồng hồ, vì sao Bệnh viện Việt-Pháp không hề có một động thái xin lỗi mẹ vì việc đã để một BS gây mê thực tập suýt nữa làm hại cả mẹ và con.

Lúc ấy mẹ quá hạnh phúc khi thấy con sinh ra lành lặn, khỏe mạnh. Bản thân mẹ cũng phục hồi sau khi mổ rất nhanh. Nên mẹ cũng bỏ qua hết mọi chuyện. BS Hợp mổ mát tay, vết mổ nhanh lành và chỉ sau một ngày mẹ hầu như không còn cảm thấy đau đớn gì. Ngày thứ nhất sau mổ mẹ còn đi lại lòng khòng, ngày thứ hai thì mẹ đã đi lại rất nhẹ nhàng bình thường rồi. Ngày thứ ba mẹ đã ra ngoài tán gẫu với mấy cô bạn thân cấp 3, cảm thấy con người nhỏ bé như mẹ “vĩ đại” hơn rất nhiều vì đã sinh ra một sinh linh bé nhỏ là con nằm trong kia.

Bữa tiệc chính thức được bắt đầu khi một người phục vụ đeo nơ đen dùng một cái búa bằng gỗ gõ lên mặt bàn và tất cả mọi người cùng đứng dậy. Ba vị giáo sư bước dọc theo dãy ghế đi lên phía cuối phòng ăn và ngồi trên bục cao nhất gọi là High Table. Một vị đọc lời cầu kinh ngắn gọn trước khi ăn bằng tiếng Latin và kết thúc bằng “Amen”, tất cả các thực khách có mặt cũng nhắc theo “Amen”, rồi sau đó mọi người ngồi xuống và tiếp tục nói chuyện rôm rả. Đây là một nghi lễ rất truyền thống và tôi nghĩ nó thật tuyệt, tôi luôn luôn thích những nghi lễ truyền thống, cho dù đó là màn mở đầu cho một tiết mục chèo, dân ca quan họ hay tấu tuồng cổ.

Một tuần sau khi đặt chân đến “thành phố đại học” Oxford, vợ chồng tôi được anh Thiện mời đến dự bữa ăn tối truyền thống tại trường Pembroke nơi anh đang làm PhD. Pembroke là một trường trong hệ thống 38 trường của Đại học Oxford. Tôi sang đúng vào đợt hè nên hầu hết các trường thuộc Đại học Oxford, bao gồm trường Brasenose nơi chồng tôi đang làm PhD, đều không tổ chức formal dinner nữa. Đã tưởng đâu tôi không còn cơ hội tham dự một trong những bữa ăn tối truyền thống nổi tiếng và danh giá nhất trên thế giới nữa thì nhận được lời mời của anh Thiện.

Tôi rất cảm kích trước sự nhiệt tình của anh Thiện. Du học sinh Việt Nam học tại Oxford trong khoảng thời gian 2003 cho đến nay chắc đều biết đến anh Thiện vì anh là người rất smart, hay đùa và am hiểu nhiều lĩnh vực. Anh Thiện là chủ tịch Hội sinh viên Việt Nam tại Oxford năm 2005-2006 (nếu tôi không nhầm) và đã từng viết một số bài giới thiệu về trường Đại học Oxford trên các tờ báo mạng ở Việt Nam.

Lại nói về Formal Dinner ở Oxford. Bữa ăn tối này có gì đặc biệt mà ai đến Oxford, dù với tư cách sinh viên, người nhà sinh viên hay khách du lịch, đều muốn được tham dự đến vậy?

Formal Dinner (thường được dân Oxford gọi là Formal Hall) là một bữa tối do các trường đại học ở Oxford tổ chức để chào đón sinh viên mới, kết thúc một năm học hay chẳng vì lý do gì mà cứ định kỳ tổ chức một lần (hình như cứ mỗi term một lần). Sinh viên của trường thì được ăn miễn phí, mỗi sinh viên được đem theo hai khách, mỗi vị khách phải trả hình như là 12 bảng (360.000d). Đây là mức giá rất rẻ rồi. Nếu bạn ăn một bữa tiệc như thế này ở ngoài sẽ mất khoảng 40 bảng.

Phòng Dining Hall, nơi tổ chức Formal Dinner, ở mỗi trường đại học ở Oxford thường có đặc điểm chung là có một dãy bàn bằng gỗ màu cánh gián dài, hàng ghế dài để ngồi cũng bằng gỗ bóng cùng màu (Dining Hall ở trường Christ Church nơi đóng phim Harry Porter, ghế ngồi là ghế tựa đơn lẻ chứ không phải ghế dài như truyền thống). Trên tường treo rất nhiều chân dung (portrait) của người sáng lập ra trường hay các học giả nổi tiếng, được đóng trong các khung ảnh cũng bằng gỗ. Toàn bộ căn phòng thường chỉ được thắp sáng bằng các cây nến cổ, hầu như không có ánh đèn điện, nếu có thì đèn cũng chỉ sáng rất lờ mờ, chắc để thêm phần huyền bí. Ai ngồi ăn trong các phòng này mà ngồi buồn nhìn lên trên tường chắc chết ngất với những nhân vật kỳ bí từ các bức tranh đang lừ lừ nhìn xuống.

Bữa tiệc tại trường Pembroke ngày hôm đó được gọi là Collingwood Dinner, Collingwood là tên của một nhà sử gia và triết học từng là cựu sinh viên của trường Pembroke.

Tất cả thực khách được mời đều phải ăn mặc rất formal. Nam thì mặc áo comple, thắt nơ trắng và khoác một cái áo choàng dài màu đen truyền thống của Oxford (gown) ra ngoài. Nữ thì mặc váy dạ tiệc, màu đen rất được preferred. Đương nhiên quần jean, áo phông, quần cộc là không được chấp nhận. Đã gọi là Formal Dinner thì phải formal từ phục trang cho đến địa điểm và cách tổ chức. Tôi đã rất ngượng ngịu khi “diện” đến bữa tiệc một bộ váy dạ trắng từ đầu đến chân. Tôi chỉ mang theo hai cái đầm dạ hội màu đen và để lại bên Hà Lan vì nghĩ trời lạnh như thế mang sang Anh chắc cũng chả có cơ hội mặc. Mà đúng là buổi chiều ở Anh lạnh thật, tuy mùa hè nhưng gió thổi vù vù. Thế mà khi vợ chồng tôi đến, tôi choáng váng khi thấy các nữ tú toàn diện đầm đen mỏng dính, vai trần, trông cực thanh lịch và xinh xắn nhé.

Phần hấp dẫn nhất, đương nhiên là phần thực đơn của bữa tiệc tối. Trước đây tôi đã nghe chồng kể nhiều về các món ăn ở đây, về sự cầu kỳ của quá trình ẩm thực, tuy nhiên do khả năng tả thực của chồng tôi thường là không tốt lắm (dân kỹ thuật nên làm văn tả cảnh kém, keke) nên tôi cực kỳ tò mò muốn được tham dự.

Quy trình một bữa tiệc ở đây quả thật là quá formal, là một điển hình của một bữa tiệc quý tộc ở Anh.

Đầu tiên tất cả mọi người tập trung ở common room để uống champagne và trò chuyện làm quen với nhau. Ở trong phòng common room thường có một vài cái ghế sofa, ghế tựa bọc đệm để ai muốn ngồi thì ngồi, muốn đứng thì đứng, hình như còn có cả một cái đàn piano con con (thực ra tôi không hề nhìn thấy cái đàn, nhưng tôi cứ nghĩ trong không gian như thế cho một cái piano vào cũng hay nên giả định là có piano luôn, keke)

Tôi được anh Thiện giới thiệu với ông Hiệu trưởng của trường Pembroke và một vài ông giáo sư khác. Chồng tôi cũng có quen một số người nên nói chuyện khá rôm rả. Tôi thì không quen ai và hình như cũng chả có ai để ý đến sự có mặt của tôi nên tôi chỉ đứng lặng lẽ một góc phòng quan sát.

Sau màn chào hỏi, làm quen và chụp vài pô ảnh ngoài khu vườn cạnh common room, toàn bộ các vị khách (nhìn ảnh dễ tới 50 vị) được ngài hiệu trưởng dẫn băng qua một khu vườn rộng lớn để vào Dining Hall. Cái cảnh một dòng người mặc áo choàng đen lặng lẽ tiến vào sảnh ăn tối thui trông có cái gì đó huyền bí nhiều hơn là trang trọng. Tuy nhiên khi nến dần dần được thắp lên hết và mọi người ổn định chỗ ngồi, căn phòng trông thực sự ấm áp và gần gũi.

Chúng tôi không phải mất thời gian tìm chỗ ngồi vì mỗi người đều đã có tên để trên bàn. Tôi ngồi đối diện với một vị giáo sư, dạy gì và làm gì thì tôi quên mất rồi mặc dù chúng tôi đã có những cuộc trò chuyện rất thú vị về artificial intelligence, về philosophy vs psychology, và tất nhiên cả về đất nước Việt Nam nữa.

Bữa tiệc chính thức được bắt đầu khi một người phục vụ đeo nơ đen dùng một cái búa bằng gỗ gõ lên mặt bàn và tất cả mọi người cùng đứng dậy. Ba vị giáo sư bước dọc theo dãy ghế đi lên phía cuối phòng ăn và ngồi trên bục cao nhất gọi là High Table. Một vị đọc lời cầu kinh ngắn gọn trước khi ăn bằng tiếng Latin và kết thúc bằng “Amen”, tất cả các thực khách có mặt cũng nhắc theo “Amen”, rồi sau đó mọi người ngồi xuống và tiếp tục nói chuyện rôm rả. Đây là một nghi lễ rất truyền thống và tôi nghĩ nó thật tuyệt, tôi luôn luôn thích những nghi lễ truyền thống, cho dù đó là màn mở đầu cho một tiết mục chèo, dân ca quan họ hay tấu tuồng cổ.

Thức ăn bắt đầu được mang ra, toàn những món đặc trưng Anh quốc: đầu tiên là súp và cá để ăn khai vị (appetizer), cari gà (main course) và cuối cùng là bánh phomai dâu tráng miệng (desert). Thức uống cũng được phục vụ theo từng công đoạn của bữa ăn tối, rượu trắng dùng trước món ăn chính, rượu đỏ dùng cho món chính, rượu để tráng miệng và cuối cùng là rượu mạnh.

Trong khi ăn có một vài vị khách lên phát biểu, có vị nói lời chia tay với trường, có vị nói lời cám ơn vì được trao danh hiệu nghiên cứu sinh xuất sắc. Mỗi khi có người lên nói, mọi người ngừng ăn, lắng nghe và vỗ tay chúc mừng.

Kết thúc bữa ăn chính, chúng tôi chuyển đến khu vực ăn tráng miệng. Nếu tôi nhớ không nhầm ở trường Pembroke khu vực ăn tráng miệng là một phòng riêng nằm cách biệt với Dining Hall. Các vị khách lại tiếp tục vừa ăn hoa quả và bánh vừa trò chuyện, và đây là lúc để mọi người chụp ảnh lưu niệm.

Nếu ai đã từng xem phim Harry Porter, thì bữa ăn tối ở trường Đại học của Harry Porter là sự sao chép lại y nguyên một bữa ăn tối tại Đại học Oxford. Cảnh ăn tối trong phim cũng được quay tại Dining Hall của trường Christ Church (Oxford), được coi là sảnh ăn đẹp nhất trong các trường đại học ở đây